Cytaty

Archive for Październik 2015

Inny członek rządu liberalnego James Bryce, minister do spraw Irlandii, a od 1907 roku ambasador w Waszyngtonie, zniechęcił się do głównej idei swego życia: procesu demokratyzacji. W serii wykładów wygłoszonych w 1909 w Yale pod tytułem Przeszkody dla cnót obywatelskich przyznawał, że praktyka demokracji nie dorównuje teorii. Liczba umiejących czytać i głosujących zwiększyła się dwudziestokrotnie w ostatnich siedemdziesięciu latach, lecz „procent tych, którzy zastanawiają się, nim głosują, był za mały w stosunku do powszechności wykształcenia i prawa wyborczego”. „Normalny, przeciętny człowiek” nie okazywał w sprawach publicznych wrodzonej mądrości, jaką według mniemania demokracji miał posiadać. Bardziej interesowały go zakłady na wyścigach niż głosowanie. Powróciło dawne zło — nienawiść klasowa, korupcja, zepsucie — i przybyło zło nowe.

Barbara W. Tuchman, Wyniosła wieża, tłum. Janina Zawadzka, W.A.B., 2014

W latach dziewięćdziesiątych Strauss, wierzący głęboko w Ubermenscha, podzielał ogólny podziw dla kajzera. Nastawienie to zmieniło się pod wpływem osobistych doświadczeń w charakterze dyrygenta Berlińskiej Opery Królewskiej. Po przedstawieniu melodyjnego dzieła Webera Wolny strzelec, którym dyrygował, został wezwany przez oblicze cesarza. „A więc jest pan jeszcze jednym z tych nowoczesnych kompozytorów”, stwierdził kajzer. Strauss skłonił się. Wspominając o jednym ze współczesnych kompozytorów Schillingsie, którego dzieła słyszał, kajzer powiedział: „To wstrętne, nie ma w tym ani krzty melodii”. Strauss skłonił się i napomknął, że jest melodia, lecz często ukryta w polifonii. Kajzer zmarszczył brwi i orzekł: „Jest pan jednym z najgorszych”. Tym razem Strauss tylko się skłonił. „Cała nowoczesna muzyka jest bez wartości — powtórzył król-krytyk — nie ma w niej ani krzty melodii”. Strauss skłonił się. „Wolę Wolnego strzelca”, stwierdził zdecydowanie kajzer. Strauss ustąpił. „Wasza cesarska mość, ja także wolę Wolnego strzelca”, odpowiedział.

Barbara W. Tuchman, Wyniosła wieża, tłum. Janina Zawadzka, W.A.B., 2014